Welkom

Dokter Reimond de Beir, arts te Knokke (1879-1945) - DEEL IV Wereldoorlog II (2 van 2)

Paul B. Mattelaer

Vervolg van: Dokter Reimond de Beir, arts te Knokke (1879-1945) - DEEL IV Wereldoorlog II

Gisterenavond heb ik met EUGEEN en Dr. A. DE DECKERE en VAN ONGEVAL (Dr. Fr.) een meisje uit Oostkerke v.
appendicitis geopereerd. Men had ze op een kar door het water naar Knokke gebracht. Wat zal er nu verder gebeuren? In den namiddag 10 obussen op het casino. Geen personen gekwetst. Rond 4 u. bombardement met wschl. het station voor doel. Doch de granaten gevallen in de Lippenslaan in het spekkenwinkeltje van de SMIDT’S (Lippenslaan), die daar juist verhuisd waren, daar er in de morgen juist voor den begrafenis v. LAMBRECHT (Gabriel, schoonvader van Witten Deleyn) twee obussen gevallen waren, één in de kerk en in de bibl. aan de kerk, een ander in het koor v. St.-Margaretha.

Opnieuw 3 gekwetsten (2 licht), 1 man uit Heyst (CH. BULCKE, 28 j., vader v. 1 kind) verschrikkelijke verwondingen aan de r. knie, een granaatsplinter in de maagstreek groote inwendige bloeding de maag op 2 plaatsen geperforeerd. Is gestorven op de operatie waar Dr. MATTELAER hem met mij en nog andere dokters heelkundig behandelde. De bevolking leeft onder den druk en vrees.

14 oktober (Zaterdag)
Gisteren naar Westkapelle vleesch gaan koopen, doch alles was verkocht. Dezen morgen om 3 1/2 accouchement in hospitaal van een vrouw uit Moerkerke : lide kind. Keering (geneeskundig uitwendige handeling waarbij de fcetus die verkeerd ligt, in normale positie wordt gebracht) onder chloroform. Zeer goed gegaan. Om 7 u. per fiets en met mijn botten aan terug naar Westk. Opnieuw geen vleesch. Toen ik daar was tegen GENDEBIEN’S (Westkapelle, kant Sluis) zijn er wel 1000 bombardiers & jagers overgekomen. Ik zat daar niet gerust want die plaats heeft veel bommen gekregen. Verschillende huizen zijn daar verwoest. Er was weerom geen vleesch. Wanneer ze gisteren
naar Lapscheure gemitrailleerde koebeesten gingen halen werd de groote baan uit de lucht gemitrailleerd ; zodat de voerman niet verder dan Lapscheure doorgereden is. In de voornacht lichtfakkels & zwaar bombardement in Holland. Vandaag was een zekere WEEMAER uit Sluis bij LIEVE gekomen. Heel het stadje is verwoest. In tegenspraak met wat verteld werd zijn er slechts 29 dooden gekend ; de gekwetsten kwamen niet ter sprake. WEEMAER zelf heeft de stukken en brokken lijk van den pastoor van Sluys bijeen verzameld (samen met enkele gedode Knokkenaars, gekist door De Feijter van de St. Pietersstraat te Sluis en afzonderlijk begraven, naast een massagraf Reijne, S.P Oorlog over Sluis, z. datum, bbz. 119-120). De familie GRAHAMME (Amrobank, Sluis) zit nu tezamen. 60 % der bevolking van Sluys (1100 zielen) is alles kwijt. Volgens wij vandaag vernemen zijn Hoofdplaat en Biervliet genomen. In tegenspraak met geruchten die donderdag verspreid werden zijn de Geali. niet teruggeslagen geweest. Deze middag rond 1 1/2 u. weerom heele eskâders vliegtuigen over Knokke waar goddank het vandaag nog rustig is. De Sluizenaars zijn niet te spreken over het onmenschelijke bombardement. De herhaalde bombardementen en het mitrailleeren van hun stadje. Zij vinden die genadelooze manier van handelen barbaarsch en onmenschelijk.

Wanneer zal ik het geluk hebben U allen weer te zien, of misschien zullen E., P. en P (zonen van Dr. De Beir) reeds ingelijfd zijn en vertrokken zonder mijn zegen. Dagelijksch bid ik veel voor hen. Pol COSART (Apotheker, Lippenslaan) is een brave ziel. Hij devoueert zich buitenmate voor de gekwetsten. In levensgevaar hielp hij den sukkelaar Dr. ALEXANDER (Jerôme, leed aan Multiple Sclerose) goed verhuizen en dag en nacht helpt hij in het hospitaal. ‘t Is nu 2 u. Ik hoor juist 2 zware ontploffingen in de verte. Waar wordt nu gebombardeerd ? Ik heb geen goesting dezen namiddag naar Westkapelle te gaan. Die weg is niet zonder gevaar (daar werd vroeger de vrouw van VAN RAEPENBUSCH (geb. Rachel Butaye) gedood). Volgens WEEMAER (Sluizenaar) heeft de dijkbreuk
aan de vuurtoren van Westkapelle (Holland) verschrikkelijke overstroomingen in Walcheren veroorzaakt. Het zeewater staat er 6 m. hoog. Van Westkapelle staat alleen de toren boven water.

De huizen in den vloed verslonden. Ze schatten op 9000 menschen die in Walcheren verdronken zijn. Dat noemen ze de bevrijding en «casser des ceufs pour faire une omelette !» Foei De familie (2 zusters) van Dr. D’HONDT (Honoré, Maldegem ; was samen met Dr. De Beir in Zeist, Ned., tijdens WO. T) waren naar Oostburg moeten vluchten. Dat vernam ik van Middelburgenaars. Zij zullen daar ook wat beleven. En wat zal er aan den overkant van het kanalenfront niet vernietigd en verwoest zijn. Ik heb vandaag een drukke morgen gehad van 3 Va tot 1 Va n.m. Nu heb ik een kopje gedronken en een slecht sigaartje gerookt. Daarna een 1/2 u. ingedommeld in den zetel. LIEVE (Mattelaer-De Beir) was dezen morgen zeer mistroostig : geen der 2 werkvrouwen was gekomen. Dezen namiddag is RACHEL van ‘t hotel (des Bains, Heist, dienstmeid) komen, schoonmaken, gelukkig. Maar ‘t is hier
geen leven met al dat werk en dien kinderlast. Ik zal blij zijn als mama hier zal terugzijn en ons leven meer normaal zal kunnen verloopen. Wanneer ik zoo bezig ben het een na het andere neer te pennen, schijnt het mij dat ik met U ginder spreek. Wanneer gij deze blz. zult lezen zult ge met mij al deze droevige onrustige dagen als het ware kunnen beleven. Had ik nu maar één van onze sigaren uit Rixensart ! En kon ik eens dezen nieuwen tabak keuren en proeven ! Laat ons hopen dat dit weldra mogelijk zij ! Deze opmerkingen van «Pallieteriaanschen aard» (Pallieter was de koosnaam van Dr. De Beir) laten verstaan dat ik noch moed noch hoop op betere tijden verlies ! Ik heb nog 1 flesch bourgogne in de kelder. Die hoop ik te ledigen als wij uit de val geraken ! Veel kanongeschut in de nacht van 14 op 15/10. Ontploffingen niet verre van Knokke. Misschien te Heyst.

15 oktober (Zondag)
Rond 10 u. veel vliegtuigen over Kn. Dezen morgen heeft de pastoor v. Heyst (E.H. A. Masschelein) fijn en gevoelig gepredikt voor zijn volk in onze kerk v. Heilig Hart. Een prachtig wel doordacht sermoen waarmede hij zijn volk getroost heeft en aangemaand tot berusting in Gods Voorzienigheid tot beternis van hun leven, tot meer eenvoud in hun leven en noodwendigheden, tot gelatenheid, enz. Eén sermoen rijk aan gedachten en naar de ware leering der kerk, waar en aan de werkelijkheid aangepast. Ik verneem daar pas dat de Geall. over het kanaal van Stroobrugge (splitsing kanaal van Schipdonk en afleidingskanaal aan de grenspost Maldegem-Aardenburg) een sterke brug geslagen hebben waar zij met zware tanks over kunnen. Misschien geraken wij eerlang uit de val. VAN CLEE
(Lambert, podoloog, Tennispad) vandaag naar Sluis geweest. Volgens hem zijn er daar 44 dooden en een 10 tal gekwetsten. De kerk van Lapscheure 20 obussen gekregen. Dezen namiddag obussen tusschen Driewegen (kruispunt in de Smedenstraat) en de vaart (Isabe~la-vaart). In de Bremlaan hebben de menschen heel den namiddag in den kelder gezeten. ‘s Nachts obussen aan den Graaf Jansdijk niet verre v. D’HOORE’s (Hector, aan ‘t Kalf). Verschillende keeren zwaar artilleriegevecht gehoord, veel lichtsignalen in de lucht. De Nieuwstraat kreeg ook obussen. Geen persoonlijke ongelukken.

Nog den 15 oktober
De hoofdverbandplaats v.d. Duitschers van Den Hoek (Ned) tot aan Breskens komt naar Knokke. De kleine brug van Houcke hebben ze vandaag opgeblazen. De nieuwe is reeds lang vernietigd. De bruggen van ‘t Sas v. Heyst zijn ook opgeblazen. De D. schijnen te concentreren in «Tobrouck» (in Zwinbosjes). Lapscheure is dus opgegeven. In Heyst zijn geen soldaten 15 meer. De Kommandatur v. Duinbergen is opgeheven. Deze in Knokke bestaat nog. Dezen namiddag is het kalm geweest.

Vandaag hebben de D. in Knokke verschillende batterijen geplaatst (dat loopt in den mond).

16 oktober (Maandag)
Vandaag Knokke kalm. Vernomen v. PRIMUS dat Lapscheure (Primus Lippens is afkomstig van Lapscheure) vorige nacht plat gebombardeerd is ; ook Oostburg en Groede ; dat de Eng. met zware tanks over Stroobrugge zouden zijn ? En in verbinding met hun troepen rond Hoofdplaat ; dat zij Watervliet bezetten.

17 oktober (Dinsdag)
Nacht & voormiddag vrij rustig. Rond 1 1/2 drie jagers over Knokke mitrailleerden het sparrenbosch & Gr. Jansdijk aan D’HOORE’S waar men bezig was het pas zeer beschadigde huis te herstellen. Twee afgrijselijke gekwetsten : Jan VERBOUW (Hazegrasstraat), een zekere BOUILLON (28 j., vader 1 kind, Jerôme, Sebastiaansstraat). Deze laatste dadelijk dood. Verbouw nog in het hospitaal gebracht, maar er kon geen hulp baten. De kleine obus van het boordkanon was in het lichaam opengebarsten. Bouillon was omzeggens de helft v. zijn hoofd weggeschoten. Daar op die plaats was geen enkele soldaat en geen de minste militaire stelling. De menschen van ‘t Kalf zijn zeer zijn zeer misnoegd, hetgeen te begrijpen is. Ik durf niet buiten komen als er vliegtuigen over komen. Verschillende menschen v. Westkapelle, Sluis & Lapscheure zijn aldus dood of gekwetst.

18 oktober (Woensdag)
Munitiedepot gesprongen. Bij GENDEBIEN zouden ze ook alles doen springen hebben ? In de «Normandie» wordt er gekookt voor 100 soldaten die sedert gisterenavond terug zijn. Zij hebben 3 schapen & vleesch aan de burgers gegeven. Ik weet dit door zekeren THIRYN (onbekend, een patient van Dr. De Beir) die er vleesch van gekregen heeft. Ejzendijke genomen sedert 15/10 ‘s avonds.

Vandaag 12 u. Ik ben juist aan het schrijven. Vliegtuigen die boven ons huis mitrailleren. Vandaag helpen opereren. Fernand LANNOY gemitrailleerd in het linkerbeen aan Schapenbrug dezen middag (geamputeerd door Dr. E. Mattelaer, later schoenmaker in de St-Jorisstraat). Obussen gevallen aan het Smisje (Kalf). En in de omgeving der statie. Heel den dag door artillerievuur & vliegtuigen (mitrailleeren). De vrouw v. Henri-Frans DE VINCK (geb. Livina Blomme, Oosthoekstraat) was in haar tuin, vluchtte in het WC. Het huis werd door een granaat getroffen in den namiddag. Men ging op zoek en vond de vrouw in de aalput verminkt en verdronken.

19 oktober (Donderdag)
Verleden nacht zeer zware ontploffingen gehoord. Ik weet niet waar. Veel soldaten te Kn. gearriveerd. Wat staat ons nog te wachten ? ‘t t Is hier een gaan en keeren van soldaten die van ‘t front in rust komen en terug naar het front in Holl. trekken. LIEVE neemt vandaag een nieuw werkmeisje (18 j.).

20 oktober (Vrijdag)
Dezen nacht v. 12 1/2 tot 5 1/2 ‘s morgens gedurige artilleriegevechten in Knokke. Veel granaten geschoten, vooral aan de Bremlaan waar een kind v. Heystsche vluchtelingen gedood en de vader ijseljk gekwetst werd. Deze voorm. rond 10 1/2 u. vliegtuigen boven Kn. Centrum. Zwaar geschut.

De granaatstukken vielen in de straten. Bommen in de Bremlaan en rond Jan D’HONDT’S. Wij gaan als het God belieft vannacht in den kelder slapen. Wat een miserie. Ik heb sedert 12 1/2 u. niet geslapen. EUGEEN is naar het hospitaal geweest dezen nacht voor den gekwetsten uit Heyst. Rond 111/2 u. granaat gevallen door het dak van den ijzerwinkel DE VULDER (Cyrille, Markt) en nevens  ALLARY’S (Achille, houthandelaar) in de Parmentierlaan. Geen personen getroffen. Men verneemt dat de Geall. dicht bij Sluis zouden zijn waar de D. tegenstand bieden. Al de gekwetsten en serieuze zieken in de Kolonie moeten vandaag nog in de kelderingen worden overgeplaatst, alsook de operatiezaal. Reeds 2 x tusschen 3 en 4 werden er splintergranaten boven Kn. Stad, waarschijnlijk komende van over Zeebrugge, afgevuurd. Geweldige ontploffingen die ons naar den kelder deden vluchten, ook voorbijgangers kwamen binnengevlucht. Gaat het ons hier niet gebeuren gelijk het te Heyst geschied is ? En zeggen dat hier in het Centrum van Knokke geen soldaten zijn en geen gevechtsstelling. Ik stond juist gereed om naar een zieke te gaan maar ben gauw binnengesprongen en wacht tot ze stil zijn. Maar voor hoelang? ‘t Is zeer gevaarlijk op straat te loopen. Ik vernam dat Breskens zou genomen zijn. Dan zitten ze ingesloten. Ik durf vandaag niet naar ‘t Kalf te gaan of Gr. Jansdijk of door het bosch. Daar is het nog het meest gevaarlijk. Gedurig ben ik met U ginder in Rixensart & Brussel bezig. Wat zult gij allen met schrik & vrees zitten wanneer gij door radio of anders, nieuws hoort. Persoonlijk blijf ik kalm en gelaten in mijn lot hopende dat God mij of voor U zal sparen en dat wij onze woningen toch nog zullen behouden. Ofschoon ik doodgraag ginder bij U zou zijn, ben ik anderzijdsch toch tevreden op mijn plaats te zijn gebleven voor onze belangen en ook voor de bevolking. Knokke telt nu ruim 18.000 inwoners doch dezen namiddag blijven de straten ledig.

21 oktober (Zaterdag)
Den verleden nacht hebben wij den geweldigsten nacht beleefd sedert wij ingesloten zijn. Van 8 1/2 ‘s avonds tot 6 u. in de morgen was het een onophoudelijk bombardement zoemen van vallende granaten -geweldige ontploffingen -alsof hemel en aarde ging vergaan. Toch voelden wij ons knusjes rustig in onzen te vertrouwen kelder. Maar aan slapen kon er omzeggens niet gedacht worden.

Goddank, onze omgeving bleef ongeschonden een granaat in de Parmentierlaan. Verder werd het bosch en het Binnenhof gedurig beschoten. Dezen morgen ben ik rond 9 u. naar ‘t Kalf geweest. De polderweg is lelijk geteisterd, 4-5 huizen onbewoonbaar. Idem de Ceuvelhoek. Aan de hofstede v. Fons DE GROOTE, Kalfstraat (thans 1. De Vischstraat) werd een batterij getroffen. Ge kunt denken hoeveel projectielen daar gevallen zijn. Verder op het Kalf is het erg toegegaan. De stallingen van VANDEVIJVERE (GraafJansdijk) liggen in puin (17 koebeesten dood). Ik weet nu (1 u. v.m.) nog niet hoe het verder verloopen is op Oosthoek en Hazegras en in ‘t Zwin. Wij hadden de indruk dat het Zwin (Tobroeck) erg zijn part heeft gekregen. De Nieuwstraat overal veel granaten. In Oostkerke zouden ze over de vaart zijn. Breskens genomen enz. (dat weet ge door den radio zo goed als wij). De D. zitten nu in een kleinen hoek tussen Zeebrugge Oostkerke Sluis. Aardenburg is genomen.

Oostburg ingesloten. Voortdurend hoorden wij het kanon. Wellicht geraken wij toch nog gansch uit de klem. Tot nog toe geen gekwetsten bekend, ‘t is een wonder dat zoo’n afgrjselijk bombardement geen menschenlevens onder de bevolking zou gekost hebben. Twee menschen uit Zeebrugge hebben bij ons in den vestiaire geslapen. In het huis van E.H. DEVRIEND een granaat gevallen. Eén blindganger rechtover COSAERT’S (Apotheker Pol, Lippenslaan, in de middenberm,) als JOSEPH (Obdebeke) met GOBERT (Dr.) en CAFMEYER (meubilering, Lippenslaan) op de stoep stonden. Ze mogen van geluk spreken dat hij niet ontploft is. De generale staf zou sedert vannacht in den PRINCESS (hotel, Lippenslaan) zitten.

Nog 21 oktober
Deze namiddag, vooral aan MEYSMANS (Cyriel) hofstede. Aan de hofsteden van VAN PARIJS (Camiel) en CAUWELS (Jan) op de Vrede rond 3 uren wordt Knokke in de omgeving opnieuw veel beschoten met granaten. Ik zou moeten op visite gaan, maar blijf voorloopig in mijn honk. ‘t Zal vannacht weerom een dans worden. Vier zeer ernstig gekwetste soldaten in ‘t hospitaal binnen gebracht, ‘t is een wonder dat de menschen (de Heystenaars) zoo talrijk in groepen op straat staan.

‘t Zou weleens erg kunnen wezen mocht een granaat in één dier groepen vallen. Ze (geallieerden) zouden al door Oostkerke zijn. Ik verwacht verrassingen. Dezen namiddag rond 4 u. ging EUGEEN naar ‘t hospitaal en zou terzelfdertijd Pelagie D’HONDT gaan bezoeken. Toen hij op de gemeenteplaats was ontploften er 5 springgranaten boven die plaats en de stukken vlogen boven zijn hoofd. In de Lippenslaan aan CAESSTECKER’s (handel, Lippenslaan) ontploften er opnieuw 4 bomkens gelukkig werd hij niet gekwetst. Hij was sterk onder de indruk van het gevaar waaraan hij blootgesteld was. Te Westkapelle moeten ze, naar men zegt, vandaag vanaf 4 u., binnen blijven. Wij veronderstellen dat ze die gemeente trachten te bezetten. Ze zouden immers door Oostkerke zijn.

Knokke zou wel hetzelfde lot kunnen ondergaan gelijk Heyst, verwoesting der huizen door in de lucht ontploffende springgranaten. Ik geloof dat ik morgen zondag niet naar de mis zal gaan waartoe wij ook in deze omstandigheden niet verplicht zijn. Mochten wij toch maar onze huizen ongeschonden bewaren en zelf blijven leven onverminkt ! Rond 9 u. ‘s avonds werd EUGEEN naar ‘t hospitaal geroepen voor gekwetsten uit Westkapelle waarvan VAN HOOREWEDER (Adhémar, landbouweî, Westkapelle) den buik opengereten was door een granaatstuk, al zijn darmen lagen eruit (hij leeft nog zondagmorgen en gaat onverwachts redelijk goed maar slecht na een paar dagen
zal men de prognose vast kunnen stellen). Twee anderen niet levensgevaarlijk gewond. Nog 3 andere Westkapellenaren waaronder een zekere GROOSMAN (Raymond, Sluizenaar) gedood. Toen EUGEEN op weg was naar ‘t hospitaal werd er 2 keeren vervolgens een vlaag springbommen over Knokke geschoten. LIEVE lag met angst en ik was zeer bezorgd met EUGEEN. Goddank verliep alles zonder ongevallen, ‘t is gevaarlijk op straat. In de nacht van zat. op zond. dikwijls artilleriegevechten.

Rond ons huis niets. Maar het Kalf en de Oosthoek hebben het erg te verduren. Daar zijn reeds veel huizen getroffen.

22 oktober (Zondag)
Het legerbericht der geallieerden zegt niets belangrijks o.a. dat Zeebrugge geëvacueerd heeft. Dat zijn vijgen na Paaschen. Zeebrugge is reeds meer dan 3 weken verlaten. Sedert dezen morgen tot 2 u. is het muisstil. Ik heb het dezen morgen druk gehad o.a. een curettage bij L.C. (?). Gisteren 3 dooden te Westkapelle. DUMARE, GROOSMAN en een derde wiens naam ik niet ken. Vandaag de kleermaker DOBBELAERE (Westkapelle), éclat in buikspieren peritoneum (buikvlies) niet geperforeerd, femurbreuk (dijbreuk) en een schrapnell in enkel. Breskens is nog NIET genomen in strijd met wat hooger gezegd werd. Een schrapneil op het huis van COSART (kruidenier, vader van
apotheker Pol) aan de markt. De Oosthoek is erg geteisterd. Dezen avond rond 5 u. was ik in de «Ganda» (hotel, hoek Lippenslaan-Zoutelaan) ; een schrapnell ontplofte boven het hotel hoog in de lucht. Wij waren erg verschrikt. Gelukkig niets gebeurd. Laat in den avond werd in ‘t hospitaal een gekwetste (schedelbreuk) binnengebracht en kreeg VAN HOORE WEDER een inwendige bloeding waarvoor hem een bloedtransfusie werd gedaan.

23 oktober (Maandag)
In de nacht werd er niet veel geschoten. Ik heb goed geslapen van 9 1/2 tot 6 u. ! ‘t Was rustig rond 8 1/2 en ik vond het best mijn patiënten te gaan bezoeken. Doch in een 1/2 uur werden er 2 x granaten boven Knokke afgeschoten en dan was het «sauve qui peut». Gelukkig was het verre van mij maar men weet niet waar het gebeurt als men ‘t kanon hoort afschieten. En wanneer men op zijn fiets zit, heeft men quasi geen tijd om zich plat op de grond te leggen of ergens binnen te springen. Een blindganger op de koer van ‘t klooster (Katk. Meisjesschool). Breskens en het Fort v. Breskens zijn volgens het G. A. legerbericht definitief genomen. Al de boomen op den grooten betonweg van Sluis naar Oostburg zouden volgens men zegt, afgezaagd en over de straat gelegd zijn om de doortocht der Geall. te bemoeilijken. De boomen zijn ook afgezaagd tot aan Westkapelle. Een blindganger viel op den koer der nonnenschool. Een tweede granaat zou in de gebouwen ontploft zijn en 2 klassen
vernietigd hebben. De bevolking is misnoegd & ongeduldig, omdat ze niet komen en vooral omdat we geen de minste bewegingsvrijheid hebben. De wegen naar Het Kalf en de Oosthoek worden vermeden als de pest. Veel meisjes die in het hospitaal hielpen mogen niet meer komen werken bij de gekwetsten. Hun ouders durven ze niet meer op straat laten gaan. Zaterdag laatst waren er 5 verwonde soldaten in ‘t hospitaal gebracht waarvan er één overleden is. Die arme dutsen lagen daar te wachten op de Duitschen dokter. EUGEEN was zaterdag naar de Kommandatur geweest en vernam daar dat de D. Oberarzt zou komen om ze te behandelen.

Vervolg 23 oktober
Er lag o.a. een soldaat met zijn been ijselijk verminkt & afgesnoerd te wachten op zijn chirurg. ‘t Was ellendig om te zien hoe ongelukkig die jongens waren. Ze lagen alleen in een groote zaal der Kolonie (in de kelders was er voor hen geen plaats meer) en in een hoek van de zaal lag het lijk v. den gedooden soldaat op een berrie achter een windscherm. de zwaar gekwetste zei: «de grooten spielen Krieg... zoo ver mogelijk van het gevaar en wij, simpele lui, worden verminkt en gedood... en waarom ? Onze toestand is immers reddeloos.» Sedert gisteren komt er gedurig een R.K. der D. gewonden naar Knokke overbrengen, naar de alhier ingerichte verbandpiaats. Hoelang nog blijven wij hier afgezonderd ? Hoe dikwijls heb ik dit in mijn dagboek sedert 2/9 opgemerkt ? Wat moet gij ginder ongerust zijn ! Wat is er met onze diensplichtige jongens gebeurd ? Hoe gaat het met de studie v. W, R & P. (zonen) ? Al belangen waarover ik mij bekommer. EUGEEN blijft nu ‘s nachts in de Kolonie (Albertiaan) slapen. Ook een priester blijft daar elke nacht. Sedert 4 dagen ga ik niet meer naar D’HONDT’S. Ik ga maar op straat als het wegens dringende beroepsplichten is. Tusschen 7-8 u. ‘s morgens schijnt er het minste gevaar voor bombardementen te zijn. In onzen kelder voelen wij ons veilig. Deze n.m. twee grote bombardiers boven Kn. Er wordt veel gemitrailleerd. De Geall. zouden tot aan «Draaibrug» (kruispunt tussen Sluis enAardenburg) zitten. Schoondijke (‘voorbijAardenburg,) ook in handen der Geall. Heyst werd dezen n.m. door de GealI. beschoten. De sluizen van Heyst, in strijd met vroegere geruchten, zijn niet in handen van de Geall. Oostburg, zeer sterk verdedigd, zou door de Geall. omsingeld zijn. Gisteren zouden 5 Canadezen krijgsgevangen genomen zijn aan «Den Pelikaan» (herberg) op den weg naar Dudzeele.

24 oktober (Dinsdag)
Den laatste nacht rond 3 1/2 begon een geweldig bombardement naar Hoil. toe. Rond 5 1/2 is er 2 x een tamelijk lang trommelvuur geweest. In den v.m. hoor ik zeggen dat Breskens terug in handen der D. zou zijn. In de St-Jorisstraat en in de Judestraat zijn 2 huizen door granaten getroffen. Sluis is sedert dezen morgen ingenomen. Bij de Wed. LOEYS (Hazegras) hoorde ik vanmorgen dat het dorp v. Westkapelle grootendeels onbewoonbaar is ten gevolge v. bombardementen der Geall. kanonnen.

Vandaag dus slecht nieuws met het oog op onze bevrijding, die wellicht ten koste v. veel verrassingen en menschenlevens voor Knokke zal geschieden, bijzonder indien de aanval langsom Zeebrugge moet geschieden. VAN HOOREWEDER dezen morgen in ‘t hospitaal overleden. ‘t Is hier een hele sukkeling met kleingeld. De briefjes v. 50, 20 en 5 fr. worden door de menschen verzameld en weggestoken. Vandaag heb ik aan de gemeente 10.00 fr. uitgewisseld. Ze heeft geen kleingeld meer om de steungerechtigden uit te betalen en zal weldra noodgeld moeten maken. Al de patiënten betaalden meestal altijd met een briefje van 100 fr. Een boer wou een zwijn verkoopen mits betaling met briefjes van 50 fr. Waar gaat dat naartoe.

Nog 24 oktober
Dezen namiddag een lekkere flesch bourgogne gedronken bij Lieve CHIELENS, die haar karre geklaaid heeft. COSAERT’S (Lippenslaan of markt) hebben 2 x een bom gekregen. Veel schade. dezen n.m. vertelt men dat Breskens terug in handen der Geall. zou zijn (als ‘t maar waar is).

25 oktober (Woensdag)
Heel de nacht langs alle kanten kanon-en tankgeschut gehoord. In Knokke wederom granaten gevallen nevens Jos VIAENE aan ‘t kerkhof. ‘t Is nu ! Ou. Weerom gedurig schieten aan de frontljn.

EUGEEN doet dezen morgen een groote operatie in ‘t hospitaal. Hij gebruikt instrumenten hem door den D. Oberarzt geleend. Mijn hoop is weerom zeer flauw. Als er in ‘t kort geen verandering komt, blijven wij hier heel de winter zitten met onze bevolking van meer dan 20.000 personen en dan komt er groote nood ; zonder te spreken van het gevaar der bombardementen. Gehoord dat er in het binnenland gebrek aan eten is. Geen elektriciteit, geen verkeer, enz. Ge zult ginder te Rixensart ook wel tobben. Hier is er gedurig vleesch te krijgen v. gemitrailleerde beesten (koeien & paarden). De Geali. zouden in Oostkerke zijn volgens hun communiqué. Zij waren gisteren in het klooster v. Sluis op den weg naar St-Anna-ter-Muiden. Volgens het Eng. communiqué verzamelen de D. tusschen
Knokke & Zeebrugge. Dat is niet juist. Er staan daar wel hier & daar batterijen maar de meeste soldaten zitten langs den kant v. Oosthoek & Kalf waar het veel gevaarlijker is dan in K.nokke Dorp.

De overstrooming vermindert niet. Ik wacht nu op het legerbericht van vandaag om te hooren of het wel waar is dat Breskens opnieuw door de Geall. veroverd is. De vluchtelingen zijn medelijdens waardig. ‘s Avonds rond 6 u. ziet ge ze langs de straten met slaapgerief naar de kelders trekken, waar zij in zekere gevallen opgestapeld liggen. Ik hoorde vandaag van een kelder waar 45 menschen den nacht in overbrengen. Ik heb omzeggens geen werk in ‘t hospitaal. EUGEEN is de chef. Dr. DE DECKERE verblijft daar dag en nacht; ook Pol COSAERT (apotheker). Dat is misschien voor mij best dat ik ‘s nachts niet veel op straat moet loopen. Mijn praktijk en andere zorgen nemen ook al mijn tijd in beslag. Een partij boonen staan nog te LIERMANS (Zoutelaan) op ‘t land. Eerst wegens de vele regens, dan wegens het gevaar van bombardementen, heb ik ze niet kunnen halen. Voor enkele kilo’s boonen stel ik mijn leven niet in gevaar. Dezen voormiddag waren er Knokkenaren niettegenstaande de reeds v. 7/9 aangeplakte waarschuwing voor doodsgevaar, in het mijnen veld geloopen, aan ‘t vliegveld om vleesch weg te snijden van gemitrailleerde koeien, en ook om koeien te vangen die daar ook ingeloopen waren. De afbakening der mijnenvelden is grootendeels weggeroofd begin september en ook de bordjes met waarschuwing «Minen» en een doodshoofd daarop voor brandhout weggehaald. Vijf mannen waren door de mijnen getroffen en 1 koe dood. Volgens Justin VERHOEST (Stijn, pasteibakker) die den burgemeester kwam verwittigen toen ik juist op zijn bureel mazout was gaan halen (als dokter), waren er 2 gedood, 1 licht en 2 andere erg gewond. Vrijwilligers der pompiers en L.B. (?) zijn er naartoe gespoed om de slachtoffers van hun onvoorzichtigheid en roekeloze begeerlijkheid weg te halen. Verder nieuws krijg ik wel van EUGEEN die naar het hospitaal was geroepen om te behandelen. Te Sluis werden gisteren n.m. rond 4 u. 10 personen gedood (2 ijselijk verminkt, die zijn naar hier gebracht) (Ed. Krijger en W Hermans, naar Knokke gebracht door Piet Verhage en Jan Baas, via binnenwegen, de verminkten werden door Dr. Mattelaer geamputeerd. Ref S. Reyne, Oorlog over Sluis, bbz 144) en veel anderen die tezamen verzorgd worden, licht gewond door een granaat die daar gevallen was.

In K. zijn er dezen nacht verschillende granaten gevallen en ontploft, doch zonder schade aan personen. Volgens een ziekendrager die dezen morgen uit Sluis kwam zijn daar, in strijd met alle vorige geruchten en affirmaties, nog geen Geali. dezen morgen te zien. EUGEEN heeft niets moeten doen aan de gekwetsten van het vliegkamp. Ze zijn alle vijf dood. Ze hebben de getroffenen met de brandladder der pompiers uit ‘t mijnenveld gehaald. De eerste Canadeesche & Engelsche krijgsgevangenen zijn hier aangebracht vandaag. Ze zitten in een gevangenbeluik in de Kustlaan (ong. 65 man). ‘t Is 4 u. p.m. Zeer groote formaties vliegtuigen vliegen over Kn. naar Duitschiand, wschl. Wanneer komen de oorlogsmannen tot bezinning ? Gaat het zoo voort, heel Europa moet eraan, zonder te spreken van de andere continenten.

26 oktober (Donderdag, eerste canadezen in Sluis)
Dezen nacht werd er geweldig geschoten. Knokke opnieuw eraan. Bij Gust FLAMA, onzen kolenleverancier, een voltreffer door zijn dak. Geheel het huis slechts goed voor verdere afbraak. Bij zeer veel buren tot in de Judestr. veel ruiten uit en pannen stuk. Ook nog granaten bij de Broeders en in den polderweg. ‘t Wordt tenslotte nog zonder belang de geteisterde huizen te citeren. EUGEEN heeft dezen nacht zijn achtste been afgezet van een Westkapellenaar. Gekwetsten toegekomen uit Sluis. De Geali. zouden in Groede zijn. Tot nog toe zijn er geen personen in de kelders geweest, maar op straat is het gevaarlijk. Daar gebeuren de ongevallen binst de dag. Gisteren geen legerbericht vernomen. Ik zit te hunkeren naar nieuws. EUGEEN slaapt nu elken nacht in ‘t hospitaal. Moet er nu weer gaan opereeren (9 u.). Is doodmoe. ‘t Wordt bijna een gemeenplaats over dooden, gekwetsten
en operaties te schrijven. Ik zal mij in ‘t vervolg aan zoo kort mogelijk bondige citaten houden zolang ikzelf bij de slachtoffers niet ben, wel te verstaan!

26/27 oktober
In den nacht van 26/27 oktober voor de 2de maal granaten gevallen op de stellingen van Jan D’HONDT (Graaf Jansdijk). Een koe dood geen personen gekwetst. De nacht is tamelijk rustig geweest. Heden brief aan B’MA (Bonne Maman Baervoets in Ukkel) en een kaartje aan MAMA (echtgenote, te Rixensart) gestuurd. Zullen ze terecht komen? Dezen morgen (27) tot rond 11 u. geschut te hooren.

27 oktober (Vrijdag)
Oostburg is eindelijk genomen, ook Breskens en zijn fort. Vandaag vernomen dat de Geall. in Zuid-Beveland binnen zijn op weg naar Goes. De D. zitten dus hier nog in een klein hoekje tussen de Noordzee en een lijn gaande van Heyst Knokke de vaarten Sluis Oostburg Breskens. Op het oogenblik dat ik dit schrijf 4 1/2 u. zijn er ineens een 26-tal granaten die boven ons kwartier ontploffen met een ijselijk geduis. MIMI, (kleindochtertje) lag in een bedje in de keuken.

Ik vluchtte met HAAR en RACHEL dienstmeid) dadelijk in de kelder. Gelukkig is er bij ons niets gebeurd, maar ‘t was akelig en benauwend. Encore un mauvais moment de passé. Deo gratias. Waarom toch gedurig schieten boven onze stad ? Er zitten hier omzeggens geen soldaat in de omgeving. Op verschillende plaatsen vielen granaten : aan Clara DAMMAN’s (vroedvrouw, medewerkster van Dr. De Beir) en op het dak van hotel Beau-Site in de Lippenslaan aan VANDE WALLE’S in de Duivioolstr. aan het huis van architect HEYNEMAN in de Elisabethiaan in de Nieuwstraat. LIEVEKE was aan LANCKRIET’S (Hazegras) toen een granaat ontplofte op de hoek v.d. Pierslaan en de Lammoralstr.

Wat een boel ! De D. Arzt v.d. verbandpiaats is pas hier geweest bij EUGEEN. Een fijne brave man van 60 j. oud, was geplaatst in Hamburg. Heeft 3 familieleden verloren. Hij was erg onder de indruk v.d. omstandigheden. Hij zei ook dat ze hier volkomen ingesloten zaten en dat Breskens in handen der GealI. is. Hij is zeer tegemoetkomend geweest voor ons hospitaal. Eug. is er zeer mede ingenomen. Hij had medelijden met dien man. Volgens hij meende zou de miserie hier nog wel 2-3 weken kunnen duren. Zij hebben veel verwonden in hun Lazaret. (Dr. ADELKEMPER)

28 oktober (Zaterdag)
Dezen nacht moest ik bij een kind op de Driehoeksplaats. Onderweg begonnen ze te schieten en vielen bommen. Ik klopte ze en heb geloopen met den schrik op het lijf. Deze morgen het bilan : 2 dooden: 1 verpleegster uit Heyst en de vrouw v.d. schaper MAERTENS alle 2 op den Vrede. 2 gekwetsten uit Sluis in ‘t hospitaal gebracht. Rond 9 1 2 vliegtuigen en mitrailleurs over Knokke. ‘t Is zeer mooi helder weer. ‘t Zou vandaag erg kunnen worden. In de Smedenstraat rond het hof D’HQORE staan er zeer veel kanons. De wegen Westkapelle Sluis en naar den Vrede over Jan D’HONDT’S zijn gemineerd. Westkapelle Sluis, deze weg staat onder water. Het is absoluut onmogelijk onze hoek te verlaten. In den Golf staan er ook veel batterijen alle uit Holl. enz.
teruggetrokken. EUGEEN heeft dezen voormiddag het been afgezet van mevrouw DUBOIS (?) uit het Zoute. ‘s Namiddags granaat in bakkerij VANDEVELDE (Louis, bakker) Lippenslaan. Geheel den 28sten gedurig bombardementen. Vooral op den Golf uit Zeebrugge wschl. ‘t Is zeer gevaarlijk buiten te zijn. IK blijf thuis. De geali. zijn binnen in Z.-Beveland op 2 plaatsen. Het communiqée zegt om 1 u. dat ze optrekken naar Cadzand. Dr. EVERAERT kwam mij halen voor een consultatie. Ik ging niet meer daar er geen hoogdringendheid was. Hij ging alleen (te 4 u.) toen hij aan Stijn VERHOEST’s (Justin, pasteibakker, Dumortierlaan) was sloeg er een granaat stuk nevens hem. Hij heeft dan daar 1 uur in den kelder gezeten, is bij mij teruggekomen en heeft daar nog bijna 1 uur met mij en LIEVE en de kinderen in onzen kelder gezeten. Er vielen gedurig granaten splintergranaten rond de kerk en in den golf. ‘t Is nu 5 1/4 u. en er wordt nog gedurig geschoten. Er is mij weeral de dood van een vrouw bekend. Wat zal er dan gebeurd zijn ? Waarom beschieten de Geali. gedurig Knokke, stad waar er geen soldaten zitten?

29 oktober (Zondag)
Deze nacht van 28/29 geweldig zware bomb. en trommelvuur. Dit laatste in Hou. Idem rond 2 u. ‘s morgens. Er zijn dezen morgen een groep soldaten met ransel & veidkeukens in de garage VAN DEN HOUDT (garage, Lippenslaan) gekomen die zich gewis teruggetrokken hebben. Men zegt dat er hier onderhandelingen zouden zijn om den strijd te staken. Laat ons hopen dat het waar is, maar er wordt toch nog geschoten, 1 u. v.m. EUGEEN is nog niet thuis ; die zal misschien meer nieuws weten. Heel den dag door gedurige beschietingen van 4 tot 5 u. A, de geweldigste beschieting die wij ooit meemaakten. Ik bleef weg. Als ik schrijf, een bom in de kerk op het orgel onder het lof. Eén man gedood (dicht aan de kerk). Zijn jongetje kwam hier binnengevlucht en heeft in onzen kelder gezeten. Zeer veel bommen gevallen & gedurig mitrailleerd. ‘t Was een ware hel. Wij zullen wel horen wat er gebeurd is.

30 oktober (Maandag)
14 gekwetsten gisteren in ‘t hospit. gebracht o.a. de beenhouwer van ‘t hotel, zekere ROSSEEL zijn door een granaatscherf gekwetst. EUGEEN heeft zijn weg niet moeten nemen. Ontelbaar zijn de huizen langs de Lippenslaan waar de ruiten uit zijn door den luchtdruk. Verscheidene huizen door vliegerbommen vernietigd, b.v. 3 op de Gemeenteplaats; 1 in de Smedenstraat, 2 villa’s afgebrand.

Op zeer vele plaatsen bommen gegooid met diverse gevolgen v. gebroken ruiten, enz. Aan den Memling (hotel, Alberplaats), aan het Binnenhof (tussen Zoutelaan en Elisabethiaan) is het verschrikkelijk geweest ; in de Zoutelaan enz. Dezen v.m. sinds 1 u. ongebroken mitrailleerende vliegers boven onze gemeente tot rond 1 1/2 de stad ligt vol glasscherven. Rond het kruispunt aan het Tennis Hotel is het erg geweest. Daar zijn een zestal breede diepe bomputten zoodat er geen wagen meer doorkan. Het Links Hotel (hoek Zoutelaan-Elisabethlaan) is onbewoonbaar. Idem Tennis Hotel, St. Andrews aan het Engeisch kerkje : ook een zware bom gevallen. In dezen laten namiddag is het volstrekt kalm. Geen vliegtuigen noch geschut. Wat zal de nacht brengen? Ik hoop dat binnen de eerste dagen de strijd hier zal geëindigd zijn. Ik kan mij voorstellen hoe gij ginder verre van alle oorlogsrumoer verontrust zijt en over ons bezorgd daar gij ongetwijfeld gedurig de legerberichten van de Radio hoort. Ik ben benieuwd of gij mijn kaart en brief zult ontvangen hebben.

Ik heb de verzekering gekregen dat ze doorgeraakt zijn. Als bij een wonder zijn onze huizen tot nog toe gespaard gebleven, geheel gespaard, konden wij ze toch maar bewaren. Over wat er in het bosch en verder naar Holland op zou gebeurd zijn, weet ik niet. De goede vriendelijke PRIMUS moet met eere in dit dagboek geciteerd worden. Dezen morgen heeft hij mij een goeden hutsepot gemaakt, een echt smakelijk gerecht. ‘s Morgens drink ik bij hen koffie (malt) en dan moet ik geen koud buffet nemen, gelijk voor PRIMUS’ evacuatie dikwijls het geval was en af en toe een smakelijk bereid bord gegeten. De grootvader van JOSEPH slaapt op een brits nevens mij in den chauffagekelder. OSCAR Joseph’s vader heeft vandaag den kelder in orde gebracht. Ik heb er een goede plaats en een goed bed. Wat zullen wij ons rijk en tevreden achten als wij morgen uit deze hel geraken en onze huizen bewaren; als wij geen honger en geen koude hebben; als wij over voldoende verlichting kunnen beschikken ; als wij ons vrij zullen kunnen bewegen. Wij zullen ons aan de nieuwe omstandigheden wel weten aan te passen en ons gemakkelijk het gemis van het overtollige kunnen getroosten. Ik verheug mij telkens opnieuw dat onze inboedel en dat MAMA en de kinderen hier niet in angst en gevaar zitten. LIEVE is vandaag van haar schrik bekomen. Nu voel ik best hoe goed onze brave MAMA steeds voor ons allen gezorgd heeft. Zij heeft recht op onze dankbaarheid.

Vervolg 30 oktober
In het begin van de namiddag ben ik met Jos. OBDEBEKE naar de H. Hartkerk gaan kijken. Een grote bomput ligt den muur van achter rechts van de kerk. De muur is beneden doorschoten en vertoont een gapende opening. Er zijn scheuren in de muur en de trap van het Doxaal. ‘t Was een grote paniek toen de bom viel tijdens het Lof. Het orgel is ook leelijk gehavend. Het huisje van den onderpastoor is totaal onbewoonbaar en zal nu moeten afgebroken worden. In de Dumortierlaan zijn veel ruiten stukgeslagen en als mirakel is er bij ons niets gebeurd; alleen een mitrailleurskogel op den muur v.h. appartement boven de eerste verdieping terechtgekomen zonder schade te doen.

Alleenlijk een zwarte vlek op de muur. Ik ben nog niet in stemming om den helschen namiddag van gisteren te beschrijven. Na het noenmaal zaten we bij Primus kaart te spelen (ik had onzen Rami club vergast op een kopje koffie en een borrel). Toen de eerste vliegtuigen boven Kn. verschenen heb ik het spel stopgezet en ben naar buitengekomen met de maten om in onze keuken voort te spelen.

De vliegtuigen kwamen langsom talrijker aangevlogen. Af en toe mitrailleervuur. Eensklaps één zware ontploffing: een bom aan onze kerk. Het spel was gedaan. Het zoontje van den loodgieter kwam naar hier geloopen. Het sprong bij ons binnen en weende bitterlijk. Zijn vader, zei het jongetje, was buitengeloopen toen de bom rechtover ingeslagen was. Hij had zijn vader zien vallen en op hem hooren roepen. Vader was dood. De aanval op Knokke was zoo verschrikkelijk. Een ware hel. Opeenvolgende groepen vliegtuigen scheerden gedurig al mitrailleerend en bommen werpend over de huizen. Goddank dat wij niet getroffen zijn. Ik vernam pas dat Cadzand gevallen is. De
Duitsers zitten in ‘t nauw tusschen Knokke en Cadzand. Ik hoop dat in een paar dagen alles zal afgeloopen zijn in onzen hoek. In plaats van 14 waren er gisteren 18 gekwetsten waaronder 6 zeer erg. Buikwonden, open breuken enz. EUGEEN was reeds twee dagen in ‘t hospitaal gebleven daar het op straat te gevaarlijk was.

31 oktober (Dinsdag)
Sedert dezen nacht 1 u is er onafgebroken hevig geschoten langs alle kanten. Honderden granaten zijn in Knokke ontploft. Dezen morgen was er nog niets aan ons huis buiten een drietal beschadigde ruiten. Om 8 1/2 ging ik een zieke vrouw bezoeken. Heel de Lippenslaan van aan de Sancta Maria waren overal de ruiten in. De garage Willems (Alfons) en een villa nevens de Sta Maria hebben voltreffers. In het naar huis keeren ben ik in EVERAERT’S kelder gevlucht. Na 5/2 uur gauw naar huis gekomen. En dan is er een helsche beschieting geweest. De gevel van Tsjecko-Slovaque» (winkeltje in Lippenslaan, nabij restaurant Klein Amsterdam) was getroffen en bij ons veel
spiegelruiten en vensters uit. De Van Bunnenlaan en omliggende zouden fel geteisterd zijn, maar ik weet nog geen nieuws over wat er verwoest is. Ik zit in onzen keldertrap te schrijven.

Het kanonvuur wordt heviger. Ze zouden in het vliegkamp tegen «Tobroeck» zitten. Ik kruip weerom in onzen chauffagekelder. De KLEINTJES (van dochter Lieve) zitten van de «mooie molen» te zingen. ‘t Is nu kwart over drie. Wij zitten nog steeds in den kelder ofschoon ik af en toe eens boven gaan kijken ben.

Meest al onze groote spiegelruiten uit -en veel andere, vooral langs de kant v.d. Lippenslaan. Idem in de villa op de 2de verdieping waar de granaatsplinters in den muur zitten; een paar ruiten stuk langs den hofkant. In het dak van PAEPE’S ~vishandel Leopold Depaepe, naast de woning De Beir) een groot stuk uit. Een granaat los door den gevel der bank v. GOOSSENS (Albert, Lippenslaan, tegenover de woning De Beir). Verschillende huizen zwaar getroffen. Overal vensters stuk. ‘t Is één verwoesting. Ik weet nog niet wat er op andere plaatsen gebeurd is en hoeveel gekwetsten en dooden er zijn. Den laatsten nacht waren er nochtans geen gekwetsten in het hospitaal binnengebracht. Ik heb tussen 11 en 12 ‘s nachts de Duitschers in de Mosselmanstraat hooren loopen. Zij reden met een kanon rond in ons kwartier, na 2-3 schoten van plaats veranderend om te schieten. Dan pas hoorde ik dat zij in Heyst zouden binnen zijn. Ik betwijfel dit nieuws. De menschen komen in onzen kelder schuilen en de kinderen droomen van hun duivels ! En LIEVE kan er geen weg mee !

Aan eten te bereiden valt er dezen middag niet te denken. N.B. : daar lag een groot koperen granaatstuk in het
keldertje daar dezen nacht doorgeschoten.

1 november (Woensdag)
Gisterenavond 9 u. werden wij uit bed geroepen. Er was ineens veel volk op straat geloopen roepende ‘t is hier gedaan. Ik was opgestaan en gaan kijken aan de deur. Enkele Duische soldaten liepen zonder wapens op straat. EUGEEN was ook naar huis gekomen om het goede nieuws te brengen, maar ... in de nacht rond 11 u. begon het spel opnieuw. Het kanon schoot waarom in Knokke. Wat er juist gebeurd is weet ik niet, maar het is er (nog) erg aan toegegaan. Mme TAHON (ambulancierster), lid van een groep R.K.-zusters, was met nachtverlof. Gerustgesteld door voornoemd vals nieuws was zij niet meer in haar kelder gaan slapen en werd met haar man in haar bed getroffen. Alle twee overleden in ‘t hospitaal dezen nacht. Tennis-Hotel afgebrand. Heel de nacht af en toe overal geschut.

Ze zouden aan ‘t Golf Hotel zijn en aan de Gaaipers. Wij hooren ook veel geweerschoten en af en toe obusontploffingen. Er passeerden hier een paar Canadeezen met mannen van de LB (luchtbescherming). Ze gingen de krijgsgevangen Canadeezen verlossen in het Dorchester Hotel, Kustlaan, waar ze gevangen zaten. Ik ben reeds bij VAN DEN ABEELE (Dumortierlaan) glas gaan bespreken om onze ruiten te vernieuwen. Tot nu toe komen wij er goed vanaf. Gij zult Knokke niet meer herkennen, zo geweldig is het geteisterd ; ook de markt enz. De apotheel CHIELENS (Rudolf Lippenslaan, medestichter van het KVV,) is ook leelijk gehavend. Ze vechten in het Sparrenbosch.

Juist om 11 uur passeert voorbij onze deur een groep van ong. 200 Duitsche krijgsgevangenen gevolgd door de bevrijde Canadeezen tusschen een haag soldaten der Geallieerden. Ze werden door het volk toegejuicht. Ze zagen er allen tevreden uit, Geallieerden en Duitschers allebei. Intusschen hoort men geweerschoten langs den kant van ‘t sparrenbosch. Om 2 u. boden de D. nog weerstand in het Binnenhof. Vanop de markt beschieten ze het Binnenhof met tankkanonnen. Ook vanuit Heyst wordt er naar ‘t Binnenhof en Sparrenbos gebombardeerd. De Witte Brigade is aan ‘t werk. Er zijn er velen. Ze nemen de menschen die voor den Duitsch gewerkt hebben en de smokkelaars gevangen, dat zegt PRIMUS. Ik heb het niet gezien.

Vervolg 1 november 1944
De Witte Brigade met soldaten halen de Duische soldaten weg die zich daar verdoken hebben. ‘t Is hier een beweging van belang en veel volk op straat niettegenstaande men de geweren hoort knetteren en de kanonnen losbranden. Wij hebben gedaan met de gebroken ruiten en de glasscherven weg te nemen. Dezen nacht slapen wij boven. Vandaag is het er verschrikkelijk toegegaan. De strijd voor het Binnenhof heeft tot in den namiddag geduurd.

De Duitschers willen zich niet overgeven. Men zegt dat ze het Binnenhof met vlammenwerpers eindenlijk veroverd hebben.

Verder bombardementen van de groote E.A. met tankkanonnen, van de Duitschers vanuit Duinbergen en Heist. Knokke lag bestendig onder vuur. De bevolking liep den dag door op straat nieuwsgierig om de G.A. te zien en de aanhoudingen (ongeveer 250) door de Witte Brigade. Chef daarvan CREMERS (Pierre, Elisabethlaan), de drukker, schoonbroer van apotheker MAERTENS (Leon). Aan het monument vielen er bommen. Ineens 8 man getroffen, waarvan twee dood. Anderen met de afgrijselijkste verwondingen. Gekwetsten in Duinbergen, op Het Kalf, aan ‘t Zoute. Wij waren in ‘t hospitaal overmand ! In de kelders, in de gangen, boven, overal moeten er gekwetsten verzorgd worden. EUGEEN heeft gewerkt tot dezen morgen drie uur. Altijd droevige, dikwijls wanhopige
operaties. Nevens Mr. DIERICKX (?)viel er gisteren rond 3 u. n.m. een bom. De coiffeur en zijn vrouw (Jean Schaeger en Ida Lauwereyns) allebei doodelijk getroffen en gauw in het hospitaal gestorven. Ik werd erbij gehaald. Het bloed stroomde letterlijk op het trottoir en in huis. Het been van de vrouw was in de dij radikaal afgerukt. De coiffeur heel zijn been open en vermorzeld. Zeker Juffr. VERSCHOORE had de verschrikkelijkste wond van allen. Haar rechter been was onder en boven de knie voor den helft weggerukt. Buikwonden, beenwonden, schedelbreuken, enz. enz.

Het artillerievuur tusschen Knokke en Duinbergen heeft tot 6 u. ‘s morgens onafgebroken geduurd. Dan de aanhoudingen door de Witte Brigade. Veel aangehoudenen werden door het gepeupel uitgejouwd.

2 november 1944 (Donderdag)
Onder de aangehouden personen citeert men Alb. DALED (Mme is aan het sterven. Hij is beticht iemand verklikt te hebben wat ik niet geloof), M. STEPMAN, de Rosse van RYCKEGEM, Jan WALGRAEVE, Jan DE GROOTE, Dr. E. EVERAERT werd zijn eenzelvigheidskaart afgenomen. Van zekere personen die verdacht zijn werd het bevlaggen verboden. Ik krijg later nog wat verdere details van de werking der W Br. 11 5/2. Nu is de strijd aan de gang voor Heyst. Hier in Knokke staan veel groote tanks. Daarpas hoor ik vliegmachines mittrailleren. Brand in Duinbergen.

Dezen morgen brand in ‘t Zoute. ‘t Is zeer geraadzaam niet op straat te komen. Ik vernam gisteren dat een Engelsman in ‘t hospitaal zou gezegd hebben dat het op 3 minuten aangekomen is of Knokke werd door de Air Force platgelegd, waren zij niet (de Engelschen) in verbinding kunnen komen met de Canadeezen. Dan had Knokke hetzelfde lot van Sluis ondergaan. Maar Knokke is deerlijk, zeer deeflijk gehavend. VERMEYLEN, de inspecteur van politie, is dood aan afgrijselijk veel verwondingen ook idem een vrouw VERSCHOORE (broer van coiffeur Verschoore, kapper van de familie De Beir).

Etienne DEMEY (brouwer, Elisabethiaan) erg gekwetst ; zal zijn verwondingen wellicht niet overleven. Ik heb gisteren van 3 tot 9 uur zonder verpoozen gekwetsten verzorgd, een been helpen afzetten, enz. DALED’S huis is langs achteren ook de villa kapot door bommen. DALED A., VANDENABEELE en COSAERT waren om 12 u.
weer terug thuis. Ze vechten nog voor Vier Wegen te Westkapelle en voor Heyst (4 u. n.m.) Oostkerke is nog niet gezuiverd van Duitsche soldaten. Rond 8 uur ‘s morgens hooren wij schieten met tankkanonnen. Men zegt dat het naar de Duitschers is die nog tusschen de twee vaarten aan de Sluizen zitten.

Dezen namiddag om 4 1/2 zijn de groote tanks de laatste Duitschers die tusschen de 2 vaarten zaten gaan opruimen. Vanavond (moeljk leesbaar) is Pol (zoon, uit Rixensart, via Gent door de ondergelopen wegen~ gearriveerd.

FINIS
(getekend) Dr. R. De Beir

Lees verder: Dokter Reimond de Beir, arts te Knokke (1879-1945) - Deel 5-Tekeningen, Gouaches en Opstelletjes

VOETNOTEN

  1. Dr. De Beir, tekeningen en gouaches, later te verschijnen in «Cnoc is Ier».
  2. Dr. Reimond De Beir, huisarts in Den Haan. Heeft als patient James Ensor die de honoraria betaald met etsen.
  3. Mon de Goeyse is tijden de oorlog medewerker van Wies Moens aan het NIR, waarvoor hij zal veroordeeld worden.
  4. In Kolditsch komt Dr. E. Mattelaer sterk onder de indruk van het Internationale Rode Kruis, waarvan hij later de eerste nederlandstalige Ondervoorzitter wordt. De Oud Voorzitter van het Kath. Vlaamsch Hoogstudenten Verbond (KVI-IV), dat de Nieuwe Orde gezind is, komt tot het besluit dat het Nationalisme niet zaligmakend is. Tijdens zijn meerdere legerdiensten van v66r W.O. II wordt het boek van de wereldburger Stefan Zweig, «Triumph und Tragik des Erasmus Rotterdam», 1934 zijn «livre de chevet».
  5. Dr. Depuydt van het H. Hart Ziekenhuis te Oostende, bij wie Dr. Mattelaer assistent is, kan zijn assistenten niet betalen.
  6. Op 23 december 1941 sterft Prof. 0. Rubbrecht. Voor Eugène Mattelaer vervalt de gehoopte academische carrière, maar hij voltooit zijn licentiaat. Zo wordt de assistent-chirurg tandarts. Hij is op «kot» in Gent bij Advocaat Georges Debra, een hoogstaande intellectueel en vrijgezel (1906-196?).
  7. J.-H. Fabre «Les merveilles de l’instinct chez les insectes» van de Franse l9de-eeuwse entomoloog. Ook de redevoering van Johannes Chrysostomos (ca. 345-407 n.C.) «In Eutropium» (Over Eutropius) vindt De Beir schitterend.
  8. Uittreksels uit de scriptie over Door Boerewaard zullen worden gepubliceerd in «Cnoc is Ier».
  9. In de inbeslaggenomen archieven van de «De Vlag», afdeling Knokke, is een document bewaard, waarin enkele Knokkenaren hetzij als Duits-vriendelijk, hetzij als Duits-vijandig worden beschouwd. Dr. De Beir en Dr. Mattelaer worden aanzien als «Duitsvijandig». K. Ravyts en J. Rondas, Het Brugse 1940-45, Deel 1, Collaboratie en verzet, bbz 616.
  10. Christus, houtskooltekening, 520 x 600 mm, gesigneerd rechts onderaan : Aan mijn vriend Reimond De Beir, St. Martens-Latem, 10-9-1943, Servaes. Tentoongesteld te Brugge, 1961, catalogus nr 132.
  11. Als oud leerling van het Klein-Seminarie te Roeselare en aangetrokken door Dr. Deroo, geneesheer radioloog te Oostende, is hij «De Nieuwe Orde» gezind, ondanks een overtuigende weddenschap met zijn broer, J. Rondas en K. Ravytts, ibid. deel 4b, te verschijnen.
  12. De «Vrijwillige Arbeidsdienst Voor Vlaanderen», opgericht in 1941, ronselde jonge mannen om te werken in Duitse oorlogsfabrieken.
  13. «Verdinaso» : Jef De Vlieghere, Cecilia Delanghe, enz. VNV (Vlaamsch Nationaal Verbond) Ravyts & Rondas, ibid bbz. 254 : Rudolf Chielens, G. en A. Allary, A. Willems, J. Walgraeve, enz. De Vlag (R & R, ibid bbz 293) : R. Van Houttegem, Antoon Janssen, drukker Van Kerschaever en tijdelijk de
    schilder Door Boerenwaard, enz. SS—Vlaanderen :Joseph Delanghe, zoon van Meester Delanghe. (L. Saerens, Vreemdelingen in een wereldstad. Een geschiedenis van Antwerpen en zijn Joodse bevolking, bbz. 280 en 524)
  14. Herbergier A. Van Landschoot, liberaal gemeenteraadslid wordt tot schepen benoemd op 7 maart 1941.
  15. A. Servaes, «Twee duiven», houtskooltekening (22 x 35 cm), gesigneerd en gedateerd.
  16. Het schilderij «de Oogst» wordt pas in de loop van het jaar 1944 afgewerkt. Na de bevrijding in 1945, hebben de zonen van Dr. De Beir het schilderij afgehaald bij de echtgenote en dochter van Servaes, toen woonachtig in Gent centrum, terwijl de schilder op de vlucht is sinds 4 september 1944 naar Zwitserland in de auto van Dr. L. Carton. Tijdens de tweede golf van de repressie worden moeder en dochter brutaal in de cel gestoken en wordt de dochter door de «Witte Brigade» verkracht met medeweten van de gevangenisoverste, een Eerwaarde Zuster. De dochter heeft nadien zelfmoord gepleegd. Het schilderij wordt nadien wat bijgewerkt door de schilder Door Boerewaard.
  17. Dr. Glorieux, franstalig, radioloog te Brugge, was voorzitter geweest van «La Fédération des Médecins Belges» en hevig tegenstander van het «Vlaamsch Geneesheren Verbond», opgericht in 1925 door Dr. W. Libbrecht, een neef van dr. De Beir en waarvan De Beir lid was. Tijdens W.O. II is Dr. Libbrecht secretaris van Gérard Romsee, Secretaris-Generaal van Binnenlandse Zaken (dienstdoende minister, aangesteld door Von Falkenhausen). In opdracht van Romsée, schrijft Dr. Libbrecht de statuten van de «Orde der Geneesheren» en wordt de eerste Voorzitter.
  18. Gedicht van Dr. E. Mattelaer, in 1976 gepubliceerd in de bundel ~<De Andere Oever».
  19. Deel 3, De Expressionistische Jaren, zal in 2005 en Addenda over Dr. R. De Beir zullen later verschijnen in het jaarboek ~<Cnoc is Ier».
    De catalogus van tekeningen en gouaches van Dr. R. De Beir wordt samengesteld door P.B. Mattelaer. Een artikel «Dr. De Beir als kunstenaar» zal worden gepubliceerd in het jaarboek van ~<Cnoc is Ier>~. Personen die een werk van Dr. R. De Beir bezitten worden gevraagd de gegevens van het werk, liefst met foto, op te sturen naar de Voorzitter».

Dokter Reimond de Beir, arts te Knokke (1879-1945) - DEEL IV Wereldoorlog II (2 van 2)

Paul B. Mattelaer

Cnocke is Hier
2004
41
037-063
2016-11-29 15:27:56

Afdrukken