Zondagbabbel -‘Bericht uit het voorgeborchte der kinderen. Over kinderpotten en ongedoopte baby’s’

Abraham's schoot

Lezing op zondag 19 april 2015 om 10 uur door Arco Willeboordse

In 1962-1963 werden in Sint-Anna ter Muiden drie kookpotten uit de late middeleeuwen opgegraven. Ze werden gevonden aan de rand het middeleeuwse kerkhof. In één van de potten troffen de opgravers de resten aan van een kindje. Vandaar de naam kinderpot. Waarschijnlijk ging het om de begrafenis van een doodgeboren baby’tje.

Volgens de opvattingen van de middeleeuwse Kerk was het verboden om doodgeboren foetussen op het kerkterrein ter aarde te bestellen. Doodgeborenen mochten namelijk niet gedoopt worden en ongedoopte kinderen werden beschouwd als te zijn overleden in een staat van erfzonde. Om die reden was het niet toegestaan hen in de christelijke-geheiligde grond van het kerkhof bij te zetten.

Dit bracht de bedroefde ouders tot een alternatieve wijze van begraven. Namelijk niet begraven op, maar tegen de rand van het kerkhof. Daar konden hun kleine geliefden toch nog enigszins het Goede van het gewijde kerkhof ervaren en waren ze – eveneens enigszins - beschermd tegen het Kwaad van de wereld.

Volgens de Kerk konden de kinderen niet in de hemel komen. Het hoogste in het hiernamaals was een plaats in het voorgeborchte, in het bijzonder de limbo der kinderen. De kinderen verbleven er in een staat van natuurlijk geluk, maar misten, zoals gewone hemelingen, de hoogste gesteldheid van zaligheid, dat wil zeggen de directe aanschouwing van God.

De Kerk heeft overigens nooit een definitieve uitspraak, bij wijze van dogma, over het lot van de ongedoopte kinderen gedaan. Het beeld van het voorgeborchte der kinderen is in de geloofstraditie echter altijd blijven bestaan.

Pas in 2006 stelde Paus Benedictus XVI dat de ‘limbus infantium' nooit tot de absolute geloofswaarheden heeft behoord en daarom als afgeschaft kon worden beschouwd. Sindsdien gaan, om het wat plastisch te zeggen, ook de ongedoopte kinderen naar de hemel.

In de Nederlanden zijn de resten van slechts een beperkt aantal kinderpotten gevonden. Waarschijnlijk omdat ze bij opgravingen nooit als zodanig herkend zijn. Er is een noordelijk cluster van kinderpotten bekend uit Noord- en West-Friesland en Twente. In het zuiden komen kinderpotten uit Walcheren, en West- en Oost-Vlaanderen. Tijdens de lezing worden vooral die uit Sint-Anna ter Muiden en Koolkerke nader worden bekeken (o.a. via recente röntgen-opnamen). Uiteraard wordt ook ingegaan op de theologische en cultuurhistorische achtergrond.

Plaats

Sincfala, Museum van de Zwinstreek
Pannenstraat 140, 8300 Knokke-Heist.
Tel. 050 530 730  Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Parkeergelegenheid

Op de speelplaats van de gemeentelijke basisschool Het Anker, bereikbaar via de Felix Timmermansstraat nummer 37


Afdrukken E-mailadres